Konya’da Zanaat

Konya’da Zanaat

Konya’da Zanaat

UNUTULMAYA YÜZ TUTMUŞ MESLEKLER: KONYA

İlk Peygamber Hz. Adem’den son Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V)’e kadar hemen tüm peygamberlerin bir mesleğe sahip olması, onları örnek alan Konyalıları Türk İslam sentezinin sayısız zanaat dalına sevk etti.

Bir şehrin kimliğini oluşturan değerlerden biri de o şehrin meslek dallarıdır. Meslek edinme kültürü çok eski zamanlardan beri insanların vazgeçilmezleri arasında yer alıyor. İlk Peygamber Hz. Adem’den Son Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V)’e kadar hemen bütün peygamberlerin bir mesleğinin bulunması, öne çıkarılması ve bunların o mesleğin meslek erbabının pîri sayılması da bu konunun önemini göstermeye yetiyor. Ayrıca meslek edinme kültürünü, Türk-İslam geleneğinin devamı olarak birçok padişah da devam ettirdiğini biliyoruz.

İşte bu düsturdan yola çıkan Anadolu ve Konya’daki sayısız zanaat ustasının başlıca meslek dalları aşağıdaki gibi sıralanır.

Çinicilik:

Anadolu Selçuklularında çini, simgesel ve bezemesel bir malzeme olmaya Konya’daki Alâeddin Camii’nin mihrap ve kubbesindeki örneklerle başlamış, Sırçalı Medrese ile tek duvar kaplama malzemesi haline gelmiş, Karatay Medresesi’nin kubbesinde ise doruğa ulaşmıştır. Selçuklu döneminde Konya’da, İznik, daha sonra da Kütahya’da gelişen çinicilik günümüzde de Kütahya’da gelişmiştir. Nadide eserlerin ortaya konduğu bu çalışmayla çini, yüzyıllarca süren ayrılıktan sonra yeniden kendi tarihiyle buluşmuş ve Selçuklu Çinisi, Selçuklu’da üretilmiştir. Üretilen Selçuklu Çini mamulleri yurt içi ve yurt dışına pazarlanmaktadır.

Kilimcilik:

Konya’ya Büyük Selçuklular zamanında girmiş ve Anadolu Selçuklular zamanında en iyi örneklerini vermiştir. Konya’da Ladik, Sille, Akşehir, Karapınar, Saray, Kavak ilçe ve köyleri önemli halı ve kilim dokuyan merkezlerdir.

Kaşıkçılık:

Genelde şimşir, armut, gürgen, kavak gibi ağaçlardan yontularak yapılır. Kaşıklar ressamlar tarafından boyanır ve motiflendirilir. Turistik eşya olarak en çok pazarlanan el ürünleri arasında yer almaktadır.

Halıcılık:

Halıcılık Konya’da 11. yüzyıldan itibaren Büyük Selçuklular yolu ile girmiş ve Anadolu Selçukluları devrinde en iyi örneklerini vermiştir. 1271-1273 yıllarında Çin’e kadar seyahat eden Marco Polo, Anadolu’da özellikle Konya’da dünyanın en iyi halılarının dokunmakta olduğunu seyahatnamesinde yazmıştır. Konya’da Ladik, Sille, Akşehir, Karapınar, Saray, Kavak İlçe köyleri ve önemli halı dokuyan merkezlerdir.

 Keçecilik:

Keçeler ev döşemelerinde kullanıldığı gibi seccade, yolluk olarak da kullanılır. Keçelerden kepenek denilen kışlık paltolar, külahlar yapılır. Binek ve koşum hayvanlarının eğer ve semerinde kullanılır. Keçenin imal edilmesi şu şekilde olur: Yünler temizlendikten sonra hasır üzerine, renk isteniyorsa desenli bir şekilde serpiştirilir ve yünler tazyikle sıkıştırılır. Rulo haline getirilen hasır iki üç kişi tarafından ayak ile yerde yuvarlanır. Sonra keçeler hamamda sıcak su ile yıkanır ve keçeye son şekli verilir.

Oya ve Nakış İşleri:

Daha ziyade genç kızların ve kadınların yapmış oldukları oya ve nakış işleri turistik eşya satan işyerlerinde bulunmaktadır. Kumaş ve dokuma bezleri üzerine gergef ve kasnak gibi el tezgâhlarında yapılan çeşitli renk ve motiflerle süslenmiş bohça, peşkir, uçkur, çevre, mendil, örtü, yaşmak, kese, seccade, yastık yüzü işlenir. İğne İşleri: Çin iğnesi, çapraz iğne, balıksırtı, ciğer deldi, mürver iğne işleri, şahmeran, mavilimuska gibi oyaları çok meşhurdur.

Huğlu (Tüfekçilik):

Konya’ya bağlı Huğlu kasabasında bugün dünyada adını duyurmuş elle yapılan av tüfekleri üretilmektedir. Eski çifte veya süperpoze tipinde yapılan av tüfeklerinin kabza ve tetik tertibatının bulunduğu kısımlara av hayvanları motifleri işlenmektedir. Av tüfekleri düz oyma şeklinde yapıldığı gibi pirinç veya gümüş kaplama üzerine motif yapılarak satışa sunulmaktadır.

Üzümlü (Tüfekçilik):

Üzümlü Kasabası Beyşehir ilçesine bağlı Toros Dağları üzerinde 10 bin nüfuslu bir beldedir. Beldede bulunan tüfek ustalarının ortak olduğu bir kooperatif kurulmuştur. Bugün imalatın yüzde 30’u el emeğine dayalı, çok kaliteli ve zarif av tüfekleri üretilmektedir. Yurt içinde bin 500 bayii kanalı ile ayrıca başta ABD olmak üzere Almanya, Fransa, Yeni Zelanda, Lübnan ve Kıbrıs’a ihracat yapılmaktadır. Elde edilen döviz girdisi bir milyon dolardır. 1996 yılı itibariyle yıllık 40 bin adet av tüfeği üretilmektedir.

Testicilik:

Doğanhisar İlçesi’nde ve Sille’de topraktan testiler, sırçalı kaplar, çiçek saksıları büyük bir ustalıkla üzeri çeşitli desen ve motiflerle işlenerek yapılır.

Ayrıca kategorize edersek Konya ili ve çevresinde yer alan meslekler şöyle sıralanır.

Ahşap Sanat-Zanaat-Meslekleri;

  • Kaşıkçılık
  • Ağaç Tornacılığı
  • Takunyacılık
  • Çıkrıkçılık
  • Dülgerlik ve Karagöz Ustalığı

Bitkisel ve Hayvansal Hammaddeli Sanat-Zanaat-Meslekler

  • Dericilik, Saraçlık, Yemenicilik, Kemik Tarak Yapımı, Üzerlik Nazarlık Yapımı
  • Halıcılık- İpek Halı Dokumacılığı, Tülü Dokumacılığı, Kilim-Heybe-Çuval-Çul Dokumalığı
  • Hasırcılık
  • Kamış Yastıkçılığı
  • Keçe ve Keçecilik
  • Kırkpare–Yamalı-Bohça (Patchwork) Sanatı
  • Kumaş Dokumacılığı
  • Kök Boyacılığı
  • Çorap-Mestçilik
  • Sikkecilik
  • Mutaflık
  • Koyun Kırkma
  • Peşkir Dokumacılığı
  • Semercilik, Süpürgecilik ve Sepetçilik
  • Şapkacılık
  • Terzilik
  • Ağaç Baskı Yazmacılık Sanatı
  • Yorgancılık
  • Tesbihcilik

Konya hakkında görmek isteyebileceğiniz diğer bir haberimiz;

Konya’nın Alimleri

Ayrıca youtobe kanalımıza abone olarak Konya hakkındaki etkinliklerden haberdar olabilirsiniz.

https://www.youtube.com/channel/UCkPFXd5HAvv9p19zw81mO7w?view_as=subscriber